Notulen vergadering ARK 16 april 2026

Een verslag van de vergadering van het Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit van 16 april 2026.

Deel I: Adviezen ruimtelijke-/beeldkwaliteit

Aanwezig:

ir. L. Brink, architect, voorzitter
ing. P. Meulmeester, secretaris

Citroenvlinder 7 Middelburg

Voor: Realiseren nieuwbouwwoning
Advies: Akkoord

De Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit beoordeelt aanvragen op basis van de “Nota Ruimtelijke Kwaliteit gemeente Middelburg 2016”. Daarbij dient bij de beoordeling op dit bouwperceel met de volgende criteria rekening te worden gehouden: de vaste criteria, gebied 3 “De uitbreidingswijken” en BKP Essenvelt.

Het verder uitgewerkte plan voor het bouwen van een vrijstaande woning op deze locatie is akkoord.

Als suggestie wordt het volgende meegegeven:

probeer de pv-panelen zo veel mogelijk in één rechthoekig vlak te plaatsen, afgestemd op de plaatsing van de dakramen;
pas een eigentijdse, beter bij de stijl van het huis passende voordeur toe.

Johan Lesagestraat 1 Middelburg

Voor: Aanbouw aan zijgevel woning
Advies: Akkoord mits

De houten aanbouw aan de zijgevel van deze woning is acceptabel mits de houten schutting, direct grenzend aan de openbare weg wordt vervangen door een groenblijvende haag met een hoogte van minimaal 1,80 meter tot aan de voorgevel van de woning. En over de volle lengte van de oprit een heg van minimaal één meter hoog.

Op die manier wordt de “harde” en stenige uitstraling van het geheel verzacht. Het uitvoeren van de aanbouw in metselwerk in de kleur van het hoofdvolume is ook een mogelijkheid, maar ook dan is het van belang het “harde” en stenige karakter te verzachten met groenblijvende hagen.

Schepenenlaan 312 Middelburg

Voor: Plaatsen dakopbouw
Advies: Akkoord

Het plan voor het realiseren van een dakopbouw op deze woning voldoet aan redelijke eisen van welstand. Het voorstel is akkoord.

Er zijn in de straat inmiddels meerdere vergelijkbare dakopbouwen gerealiseerd.

Deel II: Adviezen monumenten/beschermd stadsgezicht/beeldkwaliteit\

Aanwezig:

ir. L. Brink, architect, voorzitter
M. Bimmel, bouwhistoricus, lid
drs. K. Emmens, bouwhistoricus, lid
ing. P. Meulmeester, secretaris

Pijpstraat 1 Middelburg

Voor: Uitbreiden woning eerste verdieping
Advies: Aangehouden

De voorzitter heet de opdrachtgever en de ontwerper welkom en licht het advies van de commissie toe.

De opdrachtgever en de ontwerper geven aan het oneens te zijn met het eerdere advies van de commissie en verzoeken aan te geven of er nog andere mogelijkheden zijn om tot een oplossing te komen.

De commissie geeft aan dat het uitgangspunt is dat de huidige daklijn, in de vanaf de openbare weg duidelijk zichtbare zijgevel, “beleefbaar” blijft. Dat kan ook door het toepassen van een ander (gevel)materiaal voor de te realiseren uitbreiding op de verdieping. Dat betekent dan dat het huidige, wit gestuukte of geschilderde silhouet van de dakvorm intact blijft, bijvoorbeeld met het handhaven van het boeibord, en de nieuwe opbouw er op korte afstand achter, in een andere afwerking, bijvoorbeeld zink, wordt voorzien.

Daarnaast geeft de commissie als suggestie mee in de achtergevel van de uitbreiding meer “vierkante” ramen, met een onderverdeling, toe te passen.

Molenwater 111 Middelburg

Voor: Renoveren en verduurzamen
Advies: Aangehouden

De voorzitter heet de opdrachtgevers en de ontwerper welkom.

Het rijksmonument is door de monumentleden van de commissie voorafgaand aan het overleg bezocht. Bij het bezoek is geconstateerd, dat het interieur van het rijksmonument, zonder overleg met en toestemming van de gemeente, is “gestript”. De commissie betreurt die gang van zaken omdat nu niet meer is te achterhalen of er mogelijk historische waarden/historische elementen verloren zijn gegaan.

De opdrachtgevers geven aan niet op de hoogte te zijn geweest dat ook het “strippen” vergunningplichtig is. Wat is verwijderd betreft vooral behang op jute en plafonds. Deze waren door diverse lekkages ernstig aangetast.

Afgesproken wordt niet verder te gaan met de werkzaamheden, ook niet aan het interieur en/of het verwijderen van onderdelen van het interieur, voordat nader overleg met de monumentendeskundigen van de gemeente heeft plaatsgevonden. De ontwerper licht de voorstellen vervolgens toe.

De commissie verzoekt, voorafgaand aan de puntsgewijze behandeling van de nu voorliggende stukken, een integraal plan te maken voor de nog, ook in de nabije toekomst, uit te voeren (herstel- en duurzaamheids) werkzaamheden. Het separaat indienen/voorleggen van delen van de (herstel)werkzaamheden levert bij monumentenpanden, vanwege de onderlinge samenhang van de diverse werkzaamheden, mogelijk problemen op bij de beoordeling van de plannen en als gevolg daarvan ook bij de uitvoering. Als voorbeeld wordt genoemd dat het op termijn isoleren van de gevels ook mogelijkheden biedt om de achterzetbeglazing op te nemen in de geïsoleerde voorzetwanden.

Het voorstel voor het aanbrengen van een enkele hemelwaterafvoer tegen de voorgevel (naast de linkerhoek) van het pand, ter vervanging van de Keulse (inpandige) goot op de zolder, is wat de commissie betreft in principe akkoord. Verzocht wordt het voorstel verder uit te werken. Daarbij wordt verzocht te onderzoeken of een (extra) hemelwaterafvoer aan de achtergevel wellicht ook een oplossing biedt. Aan de achtergevel is bijvoorbeeld geen kroonlijst aanwezig.

Voor de voorgevel ligt een privéstoep van hardstenen platen. De nieuwe regenwaterafvoer moet onder de meest linker hardstenen plaat gevoerd worden. Die hardstenen plaat is al sterk beschadigd en wordt hersteld. Hiervoor is een plan nodig voor de wijze van aanpak, geïntegreerd in het integrale plan voor het pand. Als ook voor de andere platen herstelplannen worden gemaakt, dienen die ook geïntegreerd te worden in het integrale plan voor het pand.

Opgemerkt wordt dat ook de goot aan de voorzijde zal moeten worden aangepakt. Het laagste punt van deze goot zit nu in het midden van de goot en niet ter plaatse van de aan te brengen hemelwaterafvoer. Dat betekent dat het afschot aangepast zal moeten worden waardoor aan de rechterzijde het hoogste punt komt en het laagste aan de linkerzijde. Dit heeft gevolgen voor de hoogte van de goot en wellicht voor de kroonlijst. Ook kan het gevolgen hebben voor de aansluitdetails van een nieuwe geïsoleerde kap en de dakkapellen, die nu in de goot staan. Door de tussendakvlakken van het tweebeukige pand naar de achterzijde te laten afwateren, kan de druk bij hevige regenval op de goot aan de voorzijde sterk worden verminderd. Aan de achtergevel is makkelijker een goot en hemelwaterafvoer met grotere capaciteit te realiseren. Op dit moment zijn hieromtrent nog vraagtekens welke implicaties de aanpassingen gaan hebben.

Het voorstel voor het vervangen van het historische glas in de voorgevel en het hergebruiken van het glas in het portaal tussen de voor- en achterkamer op de begane grond is niet akkoord. Geadviseerd wordt op de begane grond en de verdieping van de voorgevel achterzetbeglazing toe te passen. Het in deze ramen aanwezige geblazen en getrokken glas is zeldzaam en kwetsbaar. Hergebruik levert te veel risico op breuk op. En hergebruik elders in het pand haalt het historische glas uit de historische context, wat de kans dat het glas in de toekomst alsnog verdwijnt, sterk vergroot.

In de overweging is ook meegenomen dat, hoewel vacuümglas een lagere U‑waarde heeft, het verschil in de praktijk minder groot is dan vaak wordt aangenomen. Achterzetbeglazing creëert een effectieve luchtspouw, met een U-waarde van 1,4 tot 1,9 tot gevolg (voor de opbouw van enkel (historisch) glas met een luchtspouw en een HR+ binnenruit). Tegenover een U-waarde van vacuümglas van 0.7 tot 0.9. Gezien het relatief geringe verschil in U-waarden, weegt het toepassen van vacuümglas in dit geval dan ook niet op tegen het verlies van historisch materiaal.

De ERM‑richtlijn stelt daarnaast dat, “Behoud van authentiek glas, historische gevelopeningen en detailleringen altijd het uitgangspunt is.” Waarbij de update van deze richtlijn uit 2026 nog specifieker is;

“Vervanging van historisch glas is alleen aan de orde wanneer behoudt technisch onmogelijk is of wanneer energetische eisen niet anderszins haalbaar zijn.”

Het vervangen van het glas in de achtergevel is wel acceptabel. Waarbij wordt verzocht het historische glas in de achtergevel te hergebruiken.

Het voorstel om twee deuren aan te brengen tussen de kamers aan de voor- en achterzijde, waarbij de en-suite wordt hersteld, is in principe akkoord. Daarbij wordt aandacht gevraagd voor het aflopende verloop van de vloer (van achter naar voor) en de gevolgen van het eventueel uitvlakken van de vloer. Het is vanwege de samenhang van al deze mogelijke ingrepen noodzakelijk om een integraal plan te gaan maken, om overzicht te krijgen en inzichtelijk te maken welke maatregelen wel of niet noodzakelijk zijn.

Sint Janstraat 30 Middelburg

Voor: Glasvervanging
Advies: Akkoord mits

Het rijksmonument is door de monumentleden van de commissie voorafgaand aan het overleg bezocht. Geconstateerd is dat er in de voorgevel nog een groot percentage historisch glas aanwezig is (geblazen en getrokken).

De voorzitter heet de opdrachtgever en de ontwerper welkom.

De ontwerper licht vervolgens het voorstel voor het vervangen van het glas toe.

Het voorstel voor het vervangen van het historische glas in de voorgevel en het hergebruiken van het glas in een binnenraam in het trappenhuis is niet akkoord. Geadviseerd wordt op de begane grond en de verdieping van de voorgevel achterzetbeglazing toe te passen. Het in deze ramen aanwezige geblazen en getrokken glas is zeldzaam en kwetsbaar. Hergebruik levert te veel risico op breuk op. En hergebruik elders in het pand haalt het historische glas uit de historische context, wat de kans dat het glas in de toekomst alsnog verdwijnt, sterk vergroot.

"Vervanging van historisch glas is alleen aan de orde wanneer behoudt technisch onmogelijk is of wanneer energetische eisen niet anderszins haalbaar zijn.”

Het vervangen van het glas in de achtergevel is wel acceptabel. Waarbij wordt verzocht het historische glas in de achtergevel te hergebruiken.

Rotterdamsekaai 69 Middelburg

Voor: Creëren twee appartementen en vervangen kozijnen begane grond
Advies: Akkoord mits

Het aangepaste voorstel voor het vervangen van de kozijnen op de begane grond van dit karakteristieke gebouw is akkoord mits de invulling van het linkerdeel, waar op de bijgeleverde foto’s een dubbele deur aanwezig is, meer refereert aan de op die foto’s zichtbare dubbele deur van hout met breed raamhout. Het huidige voorstel oogt te “onrustig” doordat het te veel afwijkt van de rest van de gevel.

Het toepassen van een invulling als in het rechterdeel, waardoor alsnog de symmetrie uit het vorige plan wordt gerealiseerd, zou vanwege het rustige beeld ook een optie zijn.

Tot slot merkt de commissie op dat de weergave van de kozijnen op de verdieping niet overeenkomt met de werkelijke situatie. Verzocht wordt de tekening op dat punt aan te passen.

Wagenaarstraat 8 Middelburg

Voor: Plaatsen aanbouw en verbouwen interieur
Advies: Akkoord mits

Het aangepaste en verder uitgewerkt plan voor het realiseren van een aanbouw en het verbouwen van het interieur van dit rijksmonument is akkoord mits:

bij de doorgang/opening van de kamer naar de nieuwe keuken/aanbouw een deel van de huidige verbinding tussen de achtergevel en de bouwmuur in stand wordt gehouden (over de hoogte van de bestaande deuren in de achtergevel) om de hoofdstructuur van het pand afleesbaar te houden. Bijvoorbeeld door het muurvlak boven de twee achterdeuren ook boven deze verbinding visueel door te zetten. De voorgestelde hardglazen ruit is niet akkoord:
de deur naar het voormalige privaat op de begane grond in de huidige positie, bereikbaar vanuit het huis, wordt gehandhaafd;
de voorgestelde uitbreiding van de lichtstraat boven het trappenhuis in het linker dakvlak tot één dakvenster wordt teruggebracht. De voorgestelde lichtstraat is te fors, vormt een te grote inbreuk op het dakvlak. Ook zijn op beide dakvlakken te veel dakramen aangebracht, per ruimte is één dakraam denkbaar. Alle dakramen dienen bovendien te voldoen aan de in de Nota opgenomen maatvoering (staand formaat). De nu aangegeven oppervlakte van de lichtstraat en het aantal dakramen op onregelmatige posities, en verschillend van formaat, is niet conform het beleid van Middelburg en daarom niet akkoord.

Tot slot wordt verzocht het plan verder uit te werken, met extra aandacht voor de detaillering, het restaureren / herstellen van het pand en het aanbrengen van isolatie.