Nota voor B&W 3 september 2024 Project Skaeve Huse op Walcheren

Conceptbesluit

Het college besluit:

1. De inhoudelijke uitwerking van het project Skaeve Huse op Walcheren (doc. 700730) vast te stellen;
2. Op Walcheren te zoeken naar één locatie waar tien woonunits van Skaeve Huse geplaatst kunnnen worden;
3.  De incidentele financiering van de Skaeve Huse locatie te verdelen op basis van de te verwachten omvang van de doelgroep per gemeente en de structurele financiering voor de eerste vijf jaar op basis van de bezetting te verrekenen;
4. Met inachtneming van voorgaande besluiten, het afwegingskader ten behoeve van de locatiecriteria (hoofdstuk 5 van de inhoudelijke uitwerking) vast te stellen;
5. Opdracht te geven aan de afdeling Leefomgeving om zonder voorbehoud dit jaar een quick scan uit te laten voeren met locaties in de gemeente die voldoen aan de criteria genoemd in de inhoudelijke uitwerking Skaeve Huse en deze te delen met het projectteam Skaeve Huse Walcheren;
6. De gemeenteraad te informeren over de ontwikkelingen Skaeve Huse met bijgaande Memo actieve informatie (doc. 720528).  

Aanleiding

Op 30 januari 2024 heeft uw college het plan van aanpak Skaeve Huse (Djuma 593367) vastgesteld. Skaeve Huse is een woonconcept dat een oplossing kan bieden aan mensen met ernstige complexe problematiek die niet in reguliere woonwijken kunnen wonen. Door de realisatie van een Skaeve Huse kunnen we deze inwoners huisvesten in een prikkelarme omgeving. De inwoners kunnen zo tot rust komen en de overlast in de buurten kan afnemen.

Inmiddels is de inhoudelijke uitwerking behorende bij het plan van aanpak gereed. In dit document is de input van de gemeenten, woningcorporaties, zorgaanbieders en het Zorg- en Veiligheidshuis meegenomen. Het college wordt voorgesteld om de inhoudelijke uitwerking vast te stellen, opdracht te geven om het locatieonderzoek te starten en de gemeenteraad hierover te informeren middels bijgevoegde Memo actieve informatie.

Het document ‘Inhoudelijke uitwerking Skaeve Huse’ beschrijft op hoofdlijnen:

• Welk probleem de Skaeve Huse dient op te lossen;
• De beoogde doelgroep;
• De werkwijze in de voorbereiding en op de locatie;
• De criteria voor een geschikte locatie;
• De samenwerking tussen betrokken partijen;
• Een overzicht van de financiële aspecten.

Opgemerkt wordt dat de problematiek van de doelgroep en het aantal inwoners dat tot de doelgroep Skaeve Huse behoort in Middelburg en Vlissingen anders is dan in Veere. In niet stedelijk gebied is er geen/weinig vraag naar deze vorm en is de impact van een Skaeve Huse locatie anders dan wanneer deze in stedelijk gebied wordt gerealiseerd. De volgende onderwerpen zijn hierbij van belang:

1. Het aantal woonunits op een locatie, zie bijlage A in de inhoudelijke uitwerking
2. Verdeling van de gemeentelijke kosten, zie bijlage B in de inhoudelijke uitwerking

Op 10 juni heeft over bovenstaande een bestuurlijk overleg plaatsgevonden tussen de betrokken wethouders van Middelburg, Veere en Vlissingen. In dit overleg is afgesproken dat de inhoudelijke uitwerking met een aantal keuzescenario's aan de drie colleges wordt voorgelegd. Wanneer de drie colleges op alle beslispunten hetzelfde besluit nemen, kan het project Skaeve Huse gezamenlijk worden gerealiseerd. Wanneer de colleges niet hetzelfde besluiten zal er opnieuw bestuurlijk overleg plaats moeten vinden over de wijze waarop en met welke gemeenten het project doorgang krijgt.

Effect

Door het realiseren van een Skaeve Huse locatie op Walcheren:

• Bieden we onderdak aan inwoners met ernstige complexe problematiek, die niet in een reguliere woning of bestaande voorziening kunnen wonen.
• Geven we uitvoering aan de opgaven in de Regiovisie Beschermd Wonen en Opvang 2022-20225 en de Bouwstenennotitie Maatschappelijke Opvang.
• Zorgen we voor stabilisatie en dus voor: het vergroten van de kwaliteit van leven van de doelgroep, minder overlast in de woonwijken, vermindering dakloosheid en minder inzet van betrokken professionals op het gebied van hulpverlening en openbare orde en veiligheid.

Argumenten

1.1. Inhoudelijke uitwerking Skaeve Huse Walcheren is akkoord
De inhoudelijke uitwerking is opgesteld met input van de belanghebbende organisaties. Hoewel er nog veel details moeten worden uitgewerkt, zijn de hoofdlijnen zoals nu gepresenteerd voldoende om te besluiten tot een volgende stap: het zoeken van een geschikte locatie op Walcheren.

1.2. Eén locatie met 10 units
We adviseren één locatie met 10 units voor 10 bewoners. Uit de input die is opgehaald blijkt dat dit voor een Skaeve Huse op Walcheren een goede omvang is. Als we zouden kiezen voor het verdelen van 10 units over meerdere locaties, betekent dit een veelvoud aan investeringskosten en beheerskosten.

1.3. We verdelen de kosten op basis van aantal deelnemers per gemeente
Uit de opgehaalde input blijkt dat Middelburg en Vlissingen ongeveer 5 inwoners hebben die in aanmerkingen kunnen komen voor Skaeve Huse. In Veere is dat ongeveer 1 inwoner. Omdat deze verschillen relatief groot zijn, is een verdeling op basis van aantal deelnemers per gemeente het meest logisch.

1.4. Objectieve criteria 
Er zijn objectieve criteria geformuleerd op basis van de informatie van de grondleggers van het 
Skaeve Huse concept en aan de hand van de ervaringen van al bestaande Skaeve Huse locaties, zoals in Terneuzen.

1.5. Iedere gemeente zoekt een geschikte locatie
Op basis van de objectieve criteria maken we een longlist van de geschikte locaties op Walcheren. Om daarna, per gemeente, rekening te houden met lokale wensen en zo te komen tot de beste keuze.

1.6. We informeren de gemeenteraad
Uiteindelijk zal de gemeenteraad de definitieve keuze maken voor de best beoogde locatie. Daarom wordt de gemeenteraad nu al actief op de hoogte gehouden van alle relevante informatie.

2.1. Huisvesting aandachtsgroepen
Middelburg is medeverantwoordelijk voor de huisvesting van alle (bijzondere) inwoners op Walcheren.

2.2. Regiovisie beschermd wonen en opvang
Als Middelburg onderschrijven we de Regiovisie beschermd wonen en opvang 2022-2025. Vanuit de Regiovisie wordt in de werkgroep wonen en voorzieningen een realisatieplan opgeteld. Het realisatieplan van voorzieningen beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwen opvang, heeft als doel om het woon-, zorg- en verdelingsvraagstuk voor deze doelgroep in beeld te brengen. Zo komen we gefaseerd tot een passend aanbod aan woningen en ondersteuning fysiek verdeeld over de regio Zeeland. Het realiseren van een Skaeve Huse is onderdeel van het Realisatieplan.

Kanttekeningen

1.1. Investeringskosten zijn nog niet compleet
De investeringskosten voor het realiseren van een Skaeve Huse locatie zijn op dit moment lastig in te schatten. Op dit moment is er nog niet bekend of er grond van de gemeente beschikbaar is, of dat we grond moeten kopen. De kosten voor bouwrijp maken zijn globaal te ramen en komen voor rekening van de gemeente. Dit is de grootste kostenpost. 
De gemeente bekostigt de locatie, het bouwrijp maken van de locatie, de inrichting van de omgeving (hekken, groen, e.d.) en de kantoorruimte voor de sociaal beheerder.
De woningcorporatie bekostigt de woonunits, de directe omgeving van de unit en de inrichting van de unit.

1.2. Structurele kosten zijn nog niet compleet
De structurele gezamenlijke kosten bestaan uit een sociaal beheerder, Wmo-begeleiding/dagbesteding en een uitkering vanuit de Participatiewet. De kosten zijn een voorlopige schatting en hangt af van het werkelijk aantal deelnemers en de werkelijke kosten per deelnemer. Het beheer, onderhoud en de inrichting van de units is voor rekening van de woningcorporatie.

2.1. Maatschappelijke onrust
De komst van een Skaeve Huse locatie kan voor maatschappelijke onrust zorgen. De bestaande Skaeve Huse locaties elders in het land laten zien dat er over het algemeen op voorhand weerstand ontstaat, maar dit in de loop van de tijd verminderd/oplost, omdat er weinig tot geen overlast en geen incidenten in de wijken worden ervaren. In het verdere proces wordt een communicatiestrategie ontwikkeld om alle omwonenden goed mee te nemen.

3.1. Locatieonderzoek
Er zal een locatiekeuzeonderzoek worden uitgevoerd. In de locatieverkenning wordt objectief gekeken welke locatie het best passend is, conform de locatiecriteria zoals opgesteld in de inhoudelijke uitwerking. Het is mogelijk dat de best passende locatie binnen de gemeentegrenzen van gemeente Middelburg ligt. Maar dit kan ook de gemeente Veere of Vlissingen zijn.

Financiën

Wat mag het kosten?

De inhoudelijke uitwerking bevat een eerste inschatting van de kosten voor de drie gemeenten gezamenlijk. Daarbij worden de incidentele investeringskosten geschat op € 335.000,-.

De structurele gezamenlijke kosten per jaar komen ongeveer uit op € 91.000 (sociaal beheerder, Wmo begeleiding of dagbesteding, uitkering Participatiewet). Deze kosten gaan uit van een voorziening van tien woonunits en één beheerunit.

Gezien de begroting sterk afhankelijk is van de beoogde locatie, refereren we nu enkel aan het financieel kader. Het definitieve financieel besluit wordt voorgelegd op het moment dat er een definitieve locatie is gevonden.

Hoe gaan we dat financieren?

Voor het bekostigen van de incidentele investeringskosten kunnen we als Walcherse gemeenten gedeeltelijk een beroep doen op de resterende middelen vanuit de Bouwstenennotitie maatschappelijke opvang. Vanuit deze notitie is een bedrag van € 275.000,- per sub-regio gereserveerd voor het realiseren van een Skaeve Huse. De sub-regio Zeeuws-Vlaanderen heeft dit bedrag ingezet voor het bouwrijp maken van het terrein en de aanschaf van woonunits.

Het resterende bedrag voor de incidentele investeringskosten wordt per Walcherse gemeente berekend op basis van het aantal vooraf ingeschatte inwoners die gebruik gaan maken van Skaeve Huse. De verwachting is dat dit voor Middelburg 5 inwoners zijn. Dit betekent de volgende incidentele kosten: € 27.272 (€ 60.000/11 * 5).

In Zeeland is er het Innovatiefonds GGZ. In dit fonds wordt jaarlijks € 2 miljoen vanuit het Regiobudget gestort voor de financiering van gemeentelijke projecten. 1/3 van dit bedrag wordt op basis van het aantal inwoners doorgesluisd naar de gemeenten. Voor Middelburg is er jaarlijks een bedrag van € 81.763 beschikbaar. Deze middelen kunnen worden ingezet voor de dekking van de kosten vanuit het project Skaeve Huse op Walcheren. De kosten voor het inhuren van de projectleider zijn hier ook reeds uit betaald.

Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen?

N.v.t.

Duurzaamheid

Op dit moment niet van toepassing. Zodra er infrastructurele werken moeten worden aanbesteed of een partij gezocht wordt voor de woonunits kan duurzaamheid een onderdeel van het pakket van eisen en wensen zijn.

Communicatie en participatie

Met de communiatieadviseurs van de drie gemeenten wordt een communicatie- en participatieplan opgesteld. Wanneer duidelijk wordt in welke gemeente de Skaeve Huse gerealiseerd gaat worden, zal deze gemeente de rol van ‘kartrekker’ overnemen. Dit geldt ook voor het communicatie- en participatietraject.

Uitvoering

Na instemming van uw college wordt de gemeenteraad op de hoogte gebracht middels bijgevoegde Memo actieve informatie.

Advies ingewonnen (advies)orgaan

N.v.t.

Bijlagen

1. Inhoudelijke uitwerking Skaeve Huse op Walcheren (doc. nummer 700730) (1 MB)
2. Memo actieve informatie – Skaeve Huse op Walcheren (doc. nummer 720528)