Nota voor B&W 18 april 2023 Walcherse opgave Skaeve Huse

Conceptbesluit

Het plan voor een Skaeve Huse op Walcheren te omarmen en de mogelijkheden voor een Skaeve Huse locatie op Walcheren samen met de gemeenten Veere en Vlissingen te onderzoeken in 2023;
Op basis van een gezamenlijke bestuurlijke opdracht met de gemeenten Veere en Vlissingen een onafhankelijk projectleider de opdracht te geven om een Plan van Aanpak op te stellen ten behoeve van realisatie van een Skaeve Huse op Walcheren;
Te zijner tijd het Plan van Aanpak van de onafhankelijk projectleider bestuurlijk vast te stellen en op basis hiervan samen met Veere, Vlissingen, de woningbouwcorporaties en de te betrekken zorgaanbieder een intentieverklaring te ondertekenen om de voortgang van het project te borgen;
De kosten voor de inhuur van de onafhankelijk projectleider te delen met de gemeenten Veere en Vlissingen op basis van het inwonersaantal en ten laste te brengen van de gelden uit het Innovatiefonds.
De gemeenteraad in kennis te stellen van de transformatie van Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO), waar Skaeve Huse een onderdeel van is.
Dit thema te betrekken bij de Woonzorgvisie.

Aanleiding

Skaeve Huse is een woonconcept wat oorspronkelijk uit Denemarken komt en in Nederland snel groeit. Diverse gemeenten hebben deze woningen gerealiseerd. Skaeve Huse is bedoeld voor burgers die zich niet in een gewone woonomgeving of in reguliere voorzieningen kunnen of willen aanpassen. Deze betreffende burgers geven veel overlast. In een Skaeve Huse worden wonen, zorg en veiligheid aan elkaar gekoppeld in een rustige omgeving, waar weinig prikkels van buitenaf zijn. Skaeve Huse gaat uit van eenvoudige eenpersoons wooneenheden zoals tiny houses, prefab woningen in studioformaat, of containerwoningen.

Effect

Een Skaeve Huse vergroot de kwaliteit van leven van de burgers die behoren tot deze doelgroep. Daarnaast dringt het de overlast voor de burgers in wijken of voorzieningen terug. Het gaat om een kleine groep mensen die een grote impact heeft op de maatschappij.

Beoogt effect van dit besluit is dat

Het college omarmt het plan om op Walcheren de mogelijkheden voor een Skaeve Huse locatie te onderzoeken;
Het college stemt in met het voorstel om samen met de gemeenten Veere en Vlissingen een opdracht te formuleren voor een onafhankelijk projectleider;

Argumenten

1.1 Door de intentie van een Skaeve Huse uit te spreken en te bekrachtigen wordt voorzien in een behoefte:
Landelijk onderzoek laat zien dat ongeveer 1 op de 10.000 burgers behoefte heeft aan deze bijzondere vorm van wonen. Vertaling van deze inschatting naar Walcheren laat zien dat het om ongeveer 10 burgers gaat die aan dit profiel voldoen. OOV geeft aan dat ongeveer 3 tot 5 burgers uit Middelburg voldoen aan de definitie zoals nu gehanteerd. Deze definitie kan nog verder aangescherpt worden, door de aan te stellen projectleider.

1.2 In de landelijke transformatiegedachte van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang zijn gemeenten zelf verantwoordelijk voor hun kwetsbare inwoners en moeten zij zelf passend aanbod realiseren. Daarbij wordt landelijk geadviseerd bij meer specialistisch of specifiek aanbod subregionaal samen te werken.

1.3 Aanbod genereert ook vraag. We willen dat dit soort woningen exclusief blijven, zodat we geprikkeld worden om actief oplossingen te blijven zoeken in het reguliere aanbod.

1.4 In 2020 hebben de gemeenten een substantiële eenmalige rijksbijdrage ontvangen om dak- en thuisloosheid te voorkomen of terug te dringen (de zgn. Blokhuisgelden). Hiervoor is in 2020 – met als basis het landelijke actieprogramma - samen met de aanbieders voor maatschappelijke opvang een plan ontwikkeld met 18 min of meer concrete initiatieven. Voorstel voor een Skaeve Huse in iedere subregio in Zeeland staat hier ook in benoemd. In Zeeuws-Vlaanderen is inmiddels een Skaeve Huse ontwikkeld en in de OSR zijn er vergaande plannen om een Skaeve Huse te ontwikkelen. Voor Walcheren willen we eenzelfde aanbod voor de burgers die tot de doelgroep behoren.

1.5 Middelburg maakt dit jaar een Woonzorgvisie op, wat zal worden opgevolgd door een uitvoeringsagenda. Skaeve Huse zal bij een positief collegebesluit hier ook onderdeel van zijn.

2.1 Landelijk is te zien dat realisatie van Skaeve Huse op weerstand kan stuiten. Veelal is te zien dat een locatie die relatief dicht bij wijken grenst, weerstand oproept bij bewoners uit deze wijken. Trajecten tot feitelijke realisatie duren vaak meerdere jaren en dit vraagt om een nauwe samenwerking tussen woningbouwcorporatie, de zorgaanbieder die betrokken zal zijn ter ondersteuning van de doelgroep en de betreffende gemeenten (specifiek de gemeente waar gebouwd gaat worden). De woningbouwcorporaties op Walcheren zijn voornemens hierin samen te werken en hebben ideeën over verdeling van de lasten. Woongoed, de belangrijkste woningbouwcorporatie voor Middelburg, is hierin ook vertegenwoordigd.

Om de kans van slagen te vergroten, adviseren wij een onafhankelijk projectleider aan te stellen, die ervaring heeft met de opzet van een Skaeve Huse. Het is noodzakelijk om de partijen bij aanvang samen te laten werken, elkaars mogelijkheden te benutten, elkaars grenzen te erkennen en om voor alle partijen afgewogen bestuurlijke besluiten op het juiste tijdstip te laten nemen. Ook het meenemen van de burgers in aangrenzende wijken zal onderdeel moeten zijn van (een latere fase in) het projectplan om tot uiteindelijke realisatie over te kunnen gaan.

3.1 Geadviseerd wordt bij deze mogelijk gevoelige kwestie als college vinger aan de pols te houden. Door stapsgewijs te werken, waarbij het college tussentijds gevraagd wordt opnieuw een besluit te nemen met de informatie die dan voorhanden is, kan er afgewogen gestuurd worden door het college.

Wanneer er meer bekend is over een concreet voorstel, kan op dat moment ook tijdig de raad meegenomen worden.

3.2 Naar verwachting zal een projectleider vanaf de start ongeveer 7 – 8 maanden de tijd nodig hebben om tot een concreet plan van aanpak te komen. Het streven is nog dit jaar een concreet plan van aanpak door uw college te laten vaststellen.

4.1 Het innovatiefonds, voorheen het transformatiefonds, is een regionaal budget. Vanaf 2023 ontvangen de 13 gemeenten een deel (1/3) van de transformatiemiddelen voor stimulering van de lokale transformatie. Het overige deel (2/3) blijft beschikbaar voor subsidieverlening via het Zeeuws Transformatiefonds. De verdeling per gemeente is conform de verdeling zoals vastgelegd in de partnerschapsafspraken. Dit betekent voor Middelburg een bedrag van € 47.400,-. Middelburg kan aanspraak maken op dit budget ten behoeve van de lokale transformatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. In ieder geval zal tot 2027 jaarlijks een lokaal budget beschikbaar worden gesteld uit het innovatiefonds voor de gemeente Middelburg.

4.2 Geadviseerd wordt om de kosten voor de inhuur van een onafhankelijk projectleider te delen met de gemeenten Veere en Vlissingen, waarbij op basis van inwoneraantal de verdeelsleutel wordt berekend. Dit in navolging van de richtlijn dat 1 op de 10.000 inwoners tot de betreffende doelgroep behoort.

4.3 Kijkend naar de kosten van de projectleider in Zeeuws-Vlaanderen waar een Skaeve Huse is gerealiseerd zien we dat een tijdsinvestering van 8 tot 10 uur per week a € 100 per uur, voor een periode van 30 weken, realistisch is. Dit betekent een prijsindicatie van ongeveer € 30.000,-. Rekening houdend met de verdeelsleutel draagt Middelburg een percentage van 42,5%. Het gaat voor Middelburg daardoor om een prijsindicatie van ongeveer €12.750,-.

5.1 Het advies is om de gemeenteraad nauw te betrekken bij deze ontwikkelingen. Juist ook omdat het een gevoelig onderwerp kan zijn of kan worden. De gemeenteraad heeft eerder al de regiovisie Beschermd Wonen Maatschappelijke Opvang 2022-2025 vastgesteld. De transformatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang leidt tot meerdere bewegingen in Middelburg, waaronder het voorstel een Skaeve Huse te realiseren op Walcheren. Het advies is de gemeenteraad te informeren over de bredere context van de transformatie, niet 'enkel' Skaeve Huse. Er is op dit moment geen raadsbesluit nodig en dit is ter kennisname voor de raadsleden. De memo actieve informatie Transformatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang omvat meerdere onderwerpen en is daarom in een afzonderlijke collegenota opgemaakt. Deze collegenota wordt eveneens op 18 april door uw college behandeld. Het betreft zaaknummer 467073 met omschrijving: actieve informatie raad Transformatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang.

Kanttekeningen

1.1. Instemming met het plan om de mogelijkheden voor een Skaeve Huse locatie op Walcheren te onderzoeken, impliceert dat de drie gemeenten op voorhand rekening houden met het feit dat de uitkomst van het locatiekeuze-onderzoek kan zijn dat de ‘meest ideale’ Skaeve Huse locatie binnen de eigen gemeentegrenzen ligt.

1.2 Wanneer er wordt besloten om geen Skaeve Huse op Walcheren te realiseren dan zal er een alternatief gevonden moeten worden voor de burgers die tot deze doelgroep behoren. Zij zullen namelijk een passende vorm van ondersteuning behoeven en een plek om te kunnen wonen/verblijven. Voor deze specifieke doelgroep is te zien dat zij niet gebaat zijn of niet kunnen/willen profiteren van bijvoorbeeld behandelingen. Door hun gedrag zijn zij niet te plaatsen binnen bestaande voorzieningen. De mate van overlast zal eveneens een feit blijven wat veel capaciteit vraagt van politie, zorg en veiligheid.

2.1 OOV geeft aan dat er in Middelburg 3 a 5 personen tot de mogelijke doelgroep kunnen behoren. Met dit aantal kan overwogen worden om een Middelburgs Skaeve Huse te realiseren. Het wordt niet geadviseerd in dit stadium hierop voor te sorteren. Door een onafhankelijk projectleider kan er nader bekeken worden naar de doelgroepomschrijving. Ook kan bekeken worden welke locatie criteria passend zijn en welke locaties op Walcheren hieraan zouden voldoen. Er kan, wanneer het plan van aanpak door de onafhankelijk projectleider is opgesteld en hier een collegebesluit op wordt gevraagd, op dat moment bezien worden of het realiseren van een Middelburgs Skaeve Huse wenselijk en haalbaar is. Ook kan dan bezien worden of dit voor enkel Middelburgse cliënten wordt opgezet of ook voor andere inwoners uit Walcheren. Hier hoeven op dit moment geen besluiten over te worden genomen. Er zijn meerdere scenario's denkbaar. Dit zal duidelijk worden uit het op te leveren plan van aanpak door de onafhankelijk projectleider.

2.2 Belangrijke onderdelen van het projectplan zijn het vaststellen van de concrete doelgroep (wie wel, wie niet), locatiecriteria en het vinden van een geschikte locatie of geschikte locaties. Ook zal duidelijk moeten worden of het een woonconcept of een zorgconcept is (wonen met enige toezicht en enige ondersteuning of wonen met toezicht en een grotere mate van nabijheid en ondersteuning)

4.1 Voor de feitelijke bouw van de woningen is een bedrag gereserveerd van € 275.000 in de bouwstenen notitie (de zgn Blokhuisgelden). Mogelijk is deze post niet afdoende en zal er nog een budget bijkomen voor de feitelijke realisatie.

Financiën

Wat mag het kosten?

Zie argumenten punt 4

De kosten a € 12.750,- zullen worden bekostigd uit het Innovatiefonds.

Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen?

nee

Duurzaamheid

Nvt

Communicatie en participatie

Het collegebesluit wordt medegedeeld aan de gemeenten Veere en Vlissingen.

Uitvoering

Er zal na een positief besluit een projectleider worden aangesteld.

Advies ingewonnen (advies)orgaan

Leefomgeving

Openbare orde en Veiligheid