DETOCS-slotconferentie in Middelburg toont kracht van Europese samenwerking voor verduurzaming van toerisme

Europese regio's zetten concrete stappen richting een duurzamere toeristische sector. Dat bleek tijdens de slotconferentie van het Interreg Europe-project DETOCS (Decarbonising the Tourism Industry Post Covid-19 Support), die op 15 oktober 2026 plaatsvond in Middelburg. Tijdens de bijeenkomst kwamen projectpartners, beleidsmakers, toeristische ondernemers en duurzaamheidsexperts uit acht Europese landen samen. Zij lieten zien hoe interregionale samenwerking gedeelde kennis kan omzetten in praktische oplossingen en blijvende verbeteringen van beleid.

Onder het thema ‘Energiebesparing in de toeristische sector: van beleidsleren naar beleidsverandering’ vormde de conferentie de afsluiting van het DETOCS-project. Daarbij werd stilgestaan bij de behaalde resultaten en werd verkend hoe regio's het energieverbruik verder kunnen terugdringen, de milieuprestaties van toeristische bedrijven kunnen verbeteren en kunnen bijdragen aan klimaatneutraal toerisme.

Een belangrijk resultaat van het project is de ontwikkeling van zes beleidsverbeteringen in zes partnerregio's in Slovenië, Griekenland, Malta, Finland, Italië en Nederland. Daarnaast zijn aanvullende beleidsverbeteringen gepland in Bulgarije en Hongarije. Deze resultaten tonen aan hoe het uitwisselen van ervaringen, leren van succesvolle voorbeelden en grensoverschrijdende samenwerking lokaal en regionaal beleid kunnen versterken, ook nadat een project is afgerond.

De conferentie werd geopend door Tobias van Gent, wethouder Internationale Zaken van de gemeente Middelburg, die het belang benadrukte van duurzame ontwikkeling en Europese samenwerking bij het aanpakken van klimaatuitdagingen. Volgens Van Gent bieden initiatieven zoals DETOCS gemeenten en regio's de mogelijkheid om van elkaar te leren en gezamenlijke ambities om te zetten in concrete acties.

In haar keynote-presentatie vertelde Fleur de Nooijer van de gemeente Middelburg over lokale ervaringen en lessen op het gebied van duurzaam toerisme, erfgoedbehoud en de stedelijke energietransitie. Zij liet zien hoe circulair denken kan worden geïntegreerd in beleidsontwikkeling, waarbij milieudoelstellingen worden gecombineerd met economische ontwikkeling en behoud van cultureel erfgoed. Ook benadrukte zij hoe de kennisuitwisseling binnen DETOCS heeft bijgedragen aan sterker lokaal beleid en langetermijndoelen op het gebied van duurzaamheid.

Charo Camacho Cabello van het Interreg Europe Joint Secretariat lichtte vervolgens toe hoe het programma interregionaal beleidsleren ondersteunt. Zij benadrukte dat samenwerking tussen regio's met vergelijkbare uitdagingen partners helpt kennis uit te wisselen, overdraagbare goede praktijken te identificeren en beleid te verbeteren. De zes beleidsverbeteringen die tijdens de looptijd van DETOCS zijn gerealiseerd, laten zien hoe deze aanpak blijvende resultaten kan opleveren.

Namens de lead partner introduceerde Tea O. Potočnik van het Local Energy Agency Spodnje Podravje het project, de doelstellingen, de partners en de rol van interregionale kennisuitwisseling bij het behalen van resultaten.

Samen onderstreepten deze bijdragen een centrale boodschap van het project: Europese samenwerking is het meest effectief wanneer geleerde lessen worden vertaald naar concreet beleid dat ook na afloop van een project blijvende impact heeft.

Gemeenschappelijke uitdagingen voor koolstofarm toerisme

Charles Yousif van de Universiteit van Malta presenteerde de resultaten van de PESTEL- en SWOT-analyses van DETOCS. Daaruit kwamen zes belangrijke uitdagingen naar voren die de verduurzaming van de toeristische sector in heel Europa beïnvloeden:

• Financieringsinstrumenten, financieringsmechanismen en beleidsgerichte stimuleringsmaatregelen.
• Politieke betrokkenheid en langetermijnstrategieën.
• Implementatie van groene technologieën.
• Energierenovatie en gebouwen met een netto nul-energieverbruik.
• Bureaucratische belemmeringen voor verduurzaming.
• Tekorten aan gekwalificeerd personeel en de behoefte aan gespecialiseerde opleidingen.

Deze bevindingen laten zien dat blijvende beleidsinspanningen, investeringen en kennisontwikkeling noodzakelijk zijn om de overgang naar een koolstofarme toeristische sector te versnellen, met klimaatneutraliteit in 2050 als einddoel.

Dr. Ioannis Vourdoubas van het Mediterranean Agronomic Institute of Chania (CIHEAM MAICh) presenteerde vervolgens de gezamenlijke thematische gids van DETOCS. Deze bundelt voorbeelden van duurzame toeristische praktijken uit de acht deelnemende regio's, inclusief kostenramingen en financiële haalbaarheidsanalyses. De resultaten tonen aan dat veel energiebesparende maatregelen en oplossingen voor hernieuwbare energie inmiddels financieel haalbaar zijn.

Madeline Langlois van EIfI-Tech e.V., de adviespartner van het project, presenteerde voorbeelden van hoe beleidsleren daadwerkelijk heeft geleid tot beleidsverbeteringen in zes partnerregio's. Daarnaast werden tijdens de conferentie posters gepresenteerd met de beleidsverbeteringen en actieplannen uit alle acht deelnemende regio's.

Deze bijdragen maakten duidelijk hoe regionale analyses, kennisuitwisseling en praktijkvoorbeelden beleidsmakers kunnen helpen om effectieve maatregelen te ontwikkelen die aansluiten bij lokale behoeften.

Lessen uit de praktijk

De conferentie bracht de discussie ook dichter bij de dagelijkse praktijk van toeristische ondernemers.

Tiny Maenhout (gemeente Middelburg) presenteerde de renovatie en herbestemming van een agrarische schuur tot kookschool en bed & breakfast. Hierbij werden aardwarmtepompen toegepast voor verwarming en koeling, terwijl het oorspronkelijke karakter en de erfgoedwaarde van het gebouw behouden bleven.

Erwin Veldman, eigenaar van wellnessverblijf Zeeuws Ontspannen in Middelburg, vertelde over de duurzaamheidsmaatregelen die hij binnen zijn bedrijf heeft doorgevoerd. Zijn ervaringen lieten zien welke uitdagingen kleinere toeristische ondernemers tegenkomen bij investeringen in duurzame technologieën, vooral wanneer financiële ondersteuning beperkt is.

Beide voorbeelden bevestigden een terugkerende boodschap van de conferentie: het verduurzamen van toerisme vraagt om oplossingen die technisch effectief, financieel haalbaar én respectvol omgaan met cultureel erfgoed.

Van kennisuitwisseling naar blijvende impact

Tijdens een paneldiscussie onder leiding van Dr. Stefan H. Spitzer (EIfI-Tech e.V.) deelden vertegenwoordigers uit Hongarije, Malta, Finland, Griekenland, Italië en Bulgarije hun ervaringen met het project. Zij bespraken de uitdagingen in hun regio's, inspirerende voorbeelden en de beleidsverbeteringen die zijn ontwikkeld om energie-efficiëntie en duurzaam toerisme te stimuleren.

De discussie maakte duidelijk dat de impact van DETOCS verder reikt dan kennisuitwisseling alleen. De ontwikkelde beleidsverbeteringen bieden een basis voor blijvende actie van lokale en regionale overheden en dragen bij aan bredere toepassing van duurzame maatregelen binnen de toeristische sector.

Thematische werksessies

Ter afsluiting namen deelnemers deel aan drie thematische werksessies over:

1. Energie-efficiëntie, groene investeringen en financiering.
2. Beleid, governance en betrokkenheid van stakeholders.
3. Bewustwording, vaardigheden en capaciteitsopbouw.

Tijdens deze sessies werden concrete vervolgstappen besproken en ervaringen gedeeld. Belangrijke aandachtspunten waren betere toegang tot financiering, sterkere betrokkenheid van stakeholders, ontwikkeling van vaardigheden voor de groene transitie en het combineren van energierenovatie met erfgoedbehoud.

Praktische voorbeelden kwamen uit onder meer Campobasso, waar interesse bestond voor energiegemeenschappen als model voor gezamenlijke opwekking van duurzame energie, en Kreta, waar werd gesproken over een platform voor duurzame hotels en goede praktijkvoorbeelden.