Om de klimaatdoelen te halen moeten alle gemeenten in Nederland uiterlijk in 2050 van het aardgas af. Om dat te bereiken gaan we als gemeente aan de slag met een Transitievisie Warmte. Dat is een plan waarin we per wijk de alternatieven voor aardgas in kaart brengen: hoe kunnen we aardgasvrij wonen? Ook kijken we naar de volgorde waarin de wijken dadelijk van het gas af gaan om in 2050 helemaal aardgasvrij te zijn: wie is wanneer aan de beurt?

We willen u graag goed informeren over de overstap naar aardgasvrij wonen. Daarom beantwoorden we hier veel gestelde vragen over aardgasvrij wonen.

Waarom en wanneer stoppen we met aardgas?

In het Klimaatakkoord van Parijs is de afspraak gemaakt om de temperatuurstijging op aarde te beperken tot maximaal 2 graden. Dat is nodig om klimaatverandering tegen te gaan. Daarom moet de CO₂-uitstoot in 2050 ongeveer 90% lager zijn dan in 1990.

Bijna iedereen in Nederland gebruikt aardgas voor verwarming, warm water en koken. Dat zorgt voor een flinke CO₂-uitstoot. In Nederland hebben we daarom afgesproken dat we stap voor stap naar een schone en duurzame toekomst gaan. In 2050 gebruiken we geen aardgas meer om huizen en gebouwen te verwarmen.

Ook de aardbevingen door aardgaswinning in Groningen zijn een belangrijke reden om de aardgaswinning in Nederland te stoppen.

Aardgas is toch veel duurzamer dan andere fossiele brandstoffen?

Het klopt dat aardgas schoner is dan kolen of olie. Maar aardgas is niet duurzaam. Als wij de klimaatdoelstellingen willen halen, moeten we stoppen met het gebruik van alle fossiele brandstoffen, dus ook aardgas. Want ook bij de verbranding van aardgas komt CO₂ vrij.

Wat is de Transitievisie Warmte en wat staat erin?

De Transitievisie Warmte is een plan waarin staat hoe de gemeente uiteindelijk aardgasvrij kan worden. Hiermee geven we richting, zodat het voor iedereen duidelijk is hoe we de overstap naar aardgasvrij wonen kunnen maken. Elke gemeente in Nederland moet uiterlijk eind 2021 een Transitievisie Warmte hebben.

De Transitievisie Warmte laat zien wat per wijk of buurt de meest logische alternatieven zijn en wat er nodig is om uiteindelijk aardgasvrij te worden. Komt er één oplossing voor de hele buurt? Moet er nog veel geïsoleerd worden? Is een warmtenet een mogelijkheid of is het slimmer om de overstap naar aardgasvrij wonen voor elke woning apart te regelen, bijvoorbeeld via warmtepompen?

In de Transitievisie Warmte staat ook in welke wijken of buurten we willen beginnen. Tot slot staat erin op welke manier we dat willen doen en hoe we iedereen daarbij betrekken.

Wat is mijn rol als inwoner?

We betrekken inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties op verschillende manieren bij de totstandkoming van de Transitievisie Warmte. Bijvoorbeeld met vragenlijsten en (online) bijeenkomsten. We vragen wat u belangrijk vindt. We laten de mogelijkheden zien. En u kunt uw vragen stellen.

Na de Transitievisie Warmte volgen uitvoeringsplannen per wijk. In het wijkuitvoeringsplan bepalen we als gemeente samen met inwoners en andere gebouweigenaren welk alternatieve warmtevoorziening het beste past bij die wijk. Na vaststelling van het wijkuitvoeringsplan kan het nog 10 jaar duren voordat de wijk daadwerkelijk aardgasvrij is.

Wat is de rol van de gemeente?

De gemeente heeft van de Rijksoverheid de regierol gekregen in de warmtetransitie. Dat betekent dat wij de overstap naar aardgasvrij wonen in goede banen moet leiden. We maken eerst een algemeen plan, de Transitievisie Warmte, en daarna voor elke wijk een apart plan om uiteindelijk van het aardgas af te gaan. Dit doen we in overleg met iedereen die daarbij betrokken is: inwoners, woningcorporatie, bedrijven, maatschappelijke organisaties en de netbeheerder.

Het is aan de gemeenteraad om de Transitievisie Warmte uiterlijk eind 2021 vast te stellen. Dit plan vormt de basis voor de verdere uitwerking op wijkniveau.

De gemeente trekt samen op met alle andere Zeeuwse gemeenten. Alle gemeenten doorlopen gelijktijdig hetzelfde traject.

Hoe wordt bepaald in welke volgorde de wijken van het gas af gaan?

We maken een technische analyse en vragen wat inwoners en relevante organisaties belangrijk vinden. Op basis daarvan kijken we in welke wijken of buurten het logisch is om te starten. Dat kan ook eerst het isoleren van woningen zijn als tussenstap naar aardgasvrij. Voordat we de startkansen opschrijven in de Transitievisie Warmte toetsen we die weer bij inwoners en relevante organisaties.

Geldt de Transitievisie Warmte ook voor bedrijven?

De verwarming van kantoren, bedrijfspanden en maatschappelijk vastgoed (scholen, zorginstellingen etc.) valt ook onder de Transitievisie Warmte. Kantoren moeten bovendien al in 2023 energielabel C hebben en in 2030 energielabel A. De industrie valt buiten de Transitievisie Warmte, daar zijn aparte afspraken gemaakt over verduurzaming.

Wat zijn mogelijke alternatieven voor aardgas?

Op hoofdlijnen zijn er drie alternatieven voor aardgas: een warmtenet, volledig elektrisch (all-electric) en duurzaam gas. Met een warmtenet kun je een hele wijk, buurt of flat in één keer aardgasvrij maken. Er moet dan wel een geschikte warmtebron zijn om het warmtenet te voeden, zoals aardwarmte of restwarmte. Bij volledig elektrische oplossingen wordt gewerkt met een warmtepomp per woning, bij voorkeur in combinatie met zonnepanelen om de benodigde elektriciteit op te wekken. Een voorwaarde hiervoor is nog wel dat de woning zeer goed is geïsoleerd. Voor woningen waar de eerste twee alternatieven niet haalbaar zijn, is duurzaam gas in beeld: groen gas of in de toekomst mogelijk waterstof.

Kan ik zelf kiezen?

Voorlopig is er geen verplichting om van het aardgas af te gaan. Bent u eigenaar van een woning, dan kunt u zelf beslissen welke duurzame energievoorziening uw voorkeur heeft. Bent u huurder bij een woningcorporatie dan loopt het via de woningcorporatie.

Mijn cv-ketel moet worden vervangen. Wat doe ik nu?

Is de cv-ketel stuk? En kan deze niet meer gerepareerd worden? Dan vervangt u de gasketel. De meeste buurten en wijken zullen de komende 10 tot 15 jaar nog niet aardgasvrij worden. Moderne hoog-rendement (hr) cv-ketels zijn veel zuiniger dan de oude cv-ketels.

Is de cv-ketel meer dan 10 jaar oud? Ook met een nieuwe cv-ketel kunt u al een stap zetten richting aardgasvrij. Bijvoorbeeld met extra isolatie. Of misschien wilt u van het aardgas af? De Transitievisie Warmte geeft u straks richting voor goede duurzame alternatieven in uw buurt of voor uw type woning. Laat u zich altijd goed adviseren. Vraag onafhankelijk advies, bijvoorbeeld bij een energiecoöperatie.

Wat kan ik al doen? Kan ik ook in verschillende stappen van aardgas af?

De overstap naar aardgasvrij wonen is het makkelijkst en meest betaalbaar als u dat op een logisch moment doet. Voor de meeste huizen is het logisch om de overstap stap voor stap te doen.

Heeft u plannen om uw keuken te verbouwen? Kies dan voor koken op inductie. Bent u van plan om uw huis te verbouwen? Neem dan meteen ook isolatie mee. Wilt u de kozijnen gaan schilderen? Kijk dan zeker of HR++ glas mogelijk is.

Als u al een goed geïsoleerd huis heeft, kunt u ook nadenken over een warmtepomp. Ook kunt u zonnepanelen op uw dak leggen en uw eigen energie opwekken. Zo kunt u alvast beginnen met de voorbereidingen voor aardgasvrij wonen.

Hoe gaat de gemeente om met aardgas bij nieuwbouw?

Nieuwbouw is altijd aardgasvrij. Dat is landelijke regelgeving. Voor nieuwbouw zijn er voldoende alternatieven om huizen te verwarmen zonder aardgas.

Is biomassa wel duurzaam?

De (bij)stook van biomassa om warmte op te wekken is duurzaam als het bijvoorbeeld gaat om snoeiafval van de groenvoorziening van de gemeente. Maar als we ver weg hout gaan kappen en hiernaartoe verschepen, is het minder duurzaam. Deze vorm van biomassa zien we niet als een goed alternatief voor aardgas.

Waarom wordt er niet gekeken naar kernenergie?

De gemeente gaat niet over de bouw van kerncentrales, dat is aan de Rijksoverheid. Kernenergie levert bovendien elektriciteit en geen warmte. De bouw van een kerncentrale kost veel tijd, dus levert vóór 2030 sowieso geen bijdrage aan de oplossing.

Hoe betalen we de overstap naar aardgasvrij wonen?

De overstap naar aardgasvrij wonen is op dit moment voor de meeste mensen nog kostbaar. Het kabinet wil dat het verduurzamen van de woning voor zoveel mogelijk mensen woonlastenneutraal is. Dit houdt in dat de maandelijkse lasten gelijk blijven of lager worden. Het gaat dan om energiekosten (gas, elektriciteit, warmte) en hypotheeklast of huur.

De Rijksoverheid is bezig om dit mogelijk te maken door de gemiddelde kosten voor energie te verlagen, subsidies te geven en nieuwe aantrekkelijke financieringsmogelijkheden te ontwikkelen. Nog niet alles is op orde, dat kost tijd.

De gemeente vindt het belangrijk dat iedereen mee kan doen en de aanpassingen aan de woning kan betalen. Bij het opstellen van wijkuitvoeringsplannen worden de kosten én baten goed onderzocht. We houden daarbij de ontwikkelingen van de Rijksoverheid in de gaten. En een wijkuitvoeringsplan wordt pas vastgesteld, als de gemeenteraad ziet dat de plannen haalbaar en betaalbaar zijn.

Waar kan ik terecht met vragen over het verduurzamen van mijn huis?

Ga hiervoor naar het Duurzaam Bouwloket.

Waar kan ik terecht met andere vragen over dit onderwerp?

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Annet Hannewijk, tel. (0118) 67 52 82 of a.hannewijk@middelburg.nl.