Notulen vergadering WARK 9 juli 2020

Een verslag van de vergadering van het Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit van 9 juli 2020.

Deel I: Adviezen ruimtelijke- /beeldkwaliteit

Aanwezig:

  • ir. L. Brink, voorzitter
  • ir. A.G.M. Goemans, lid
  • prof. ir. W. Patijn (agendapunt 3 in plaats van L. Brink)
  • ing. P. Meulmeester, secretaris

Koninginnelaan 13 Middelburg

  • Voor: het uitbreiden van een woning en het plaatsen van twee dakkapellen
  • Aanvrager: A.R. Kats
  • Ontwerper: Bouw Adviesburo Vlissingen
  • Advies: Niet akkoord

Het Walcherse Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit beoordeelt aanvragen op basis van de “Nota Ruimtelijke Kwaliteit gemeente Middelburg 2016”. Daarbij dient bij de beoordeling op dit bouwperceel met de volgende criteria rekening te worden gehouden: de vaste criteria en gebied 3 de Uitbreidingswijken.

Het plan voor het uitbreiden van de woning en het plaatsen van twee dakkapellen (één op het voor- en één op achterdakvlak) voldoet niet aan de in de nota opgenomen criteria:

  • bij aan- en uitbouwen wordt rekening gehouden met de herkenbaarheid van het hoofdgebouw en de architectuur sluit aan op de architectuur van het hoofdgebouw;
  • de gevelindeling/raamvormen van de uitbreiding sluiten niet aan op de gevelindeling/raamvormen van het hoofdgebouw;
  • de hoogte van het boeiboord van de aanbouw sluit niet aan op de hoogte van de boeiboorden van de bestaande uitbouwen;
  • dakkapellen niet boven elkaar situeren;
  • dakkapellen minimaal 0,50 en maximaal 1,0 m uit de goot plaatsen.

Het adviesteam ziet gezien de negatieve impact van de uitbreiding/toevoegingen geen reden van de in de nota opgenomen criteria af te wijken. Het plan is niet akkoord.

Geadviseerd wordt:

  • de twee dakkapellen achterwege te laten. De dakkapellen staan te hoog in het dakvlak en tasten de dakvlakken en het profiel van de woning te veel aan;
  • de aanbouw naar achter te verplaatsen, minimaal tot achter het eerste raam in de bestaande zijgevel. Daardoor wordt het onderscheid tussen hoofd- en bijgebouw beter gewaarborgd (sluit tevens aan bij de voorwaarde uit het bestemmingsplan);
  • het boeiboord van de aanbouw even hoog te maken als de boeiboorden van de bestaande uitbouwen;
  • in de zijgevel van de aanbouw meer vierkante raampjes toe te passen, waarbij het rechterraampje eventueel de hoek om wordt doorgezet.

Kruitmolenlaan 185 Middelburg

  • Voor: het bouwen van een fysio- en lifestylecentrum
  • Ontwerper: Bogaert, Atelier Voor Bouwkundig Ontwerp
  • Advies: Aangehouden

De ontwerper, mevrouw N. Bogaert, licht het plan toe en geeft daarbij aan dat het nu voorliggende plan inmiddels is achterhaald. De positie van het gebouw op de kavel komt niet overeen met de door de gemeente voorgeschreven positie meer achterin het kavel (gezien vanaf de Kruitmolenlaan. Die nieuwe positie heeft nogal wat gevolgen voor het ontwerp, vooral ook wat betreft de positie van de entree (die daardoor wel in de voorgevel komt).

Het adviesteam geeft om die reden aan het aangepaste plan af te willen wachten met daarbij de volgende opmerkingen:

  • er is relatief weinig verandert in het ontwerp van de gevels. Het adviesteam krijgt de indruk dat is teruggegrepen op een eerder voorgelegd ontwerp;
  • om het gebouw een kleinschaliger uitstraling te geven is een meer verticale gevelgeleding een mogelijkheid, in plaats van het toepassen van meerdere materialen/kleuren;
  • lever voor de volgende beoordeling naast perspectieven ook geveltekeningen aan.

Maasstraat 27-89/Oosterscheldestraat 20-100 Middelburg

  • Voor: het renoveren van de appartementen
  • Aanvrager: St. Woongoed Middelburg
  • Architect: Brink Architectuur & Stedenbouw B.V.
  • Advies: Aangehouden

Voor de behandeling van dit plan is de heer W. Patijn als lid van het adviesteam aangeschoven in de plaats van de voorzitter van het adviesteam mevrouw L. Brink (zij heeft de vergadering tijdelijk verlaten).

Het plan voor het renoveren van twee appartementencomplexen aan de Maasstraat en de Oosterscheldestraat wordt door de architect, de heer E. Tukker, in bijzijn van vertegenwoordigers van de opdrachtgever (Woongoed), de heren E. de Ceuster en B. Giesbers, toegelicht. Aangegeven wordt dat er nog overleg met de bewoners moet plaatsvinden.

Het adviesteam is van mening dat het voorliggende plan resulteert in een duidelijke verbetering van de huidige uitstraling van de twee bouwblokken, met als puntje van “kritiek” dat de huidige architectuur onherkenbaar is geworden. De manier waarop de renovatie wordt aangepakt, waarbij ook oog is voor de plattegronden en van binnen naar buiten is ontworpen, is echter zodanig zorgvuldig dat kwaliteit wordt toegevoegd en er een volledig nieuw ontwerp ontstaat.

Het plan is op hoofdlijnen akkoord. Verzocht wordt het plan verder uit te werken, te bemonsteren, met daarbij het verzoek extra aandacht te besteden aan:

  • het dichtzetten van de balustrades, dat is voor de beleving van de bewoners wellicht een vermindering van hun woongenot;
  • de tuinmuurtjes. Zet de nu voorziene opening dicht (eventueel met een hekje, voorkom directe toegang om verrommeling tegen te gaan);
  • de entrees. Die zouden iets “ondeugender” mogen, meer accent mogen hebben.

Nieuwstraat  19 Arnemuiden

  • Voor: het realiseren van een dakopbouw en het vervangen van de kozijnen en ramen in het pand
  • Advies: Aangehouden

De eigenaar licht het plan voor het realiseren van een dakopbouw en het wijzigen van de voorgevel toe.

Het adviesteam heeft daarop de volgende opmerkingen, adviezen:

  • onderzoek of een dakopbouw met een “terugvallend” dakvlak kan worden gerealiseerd, waarbij de “nok” minimaal 1,0 m uit de gevel dient te liggen omdat anders de dakhelling te stijl wordt en het dakvlak alsnog als gevel wordt ervaren;
  • pas een minder zwaar boeiboord langs de topgevels toe;
  • zet het raampje in het te maken terugvallende dakvlak verder uit de nok, dakranden;
  • het na te streven beeld van de voorgevel wordt positief ontvangen. Er worden echter vraagtekens geplaatst bij de uitvoerbaarheid met kunststof kozijnen. Toon door middel van details aan dat het opgeroepen beeld kan worden waargemaakt;
  • pas in de “voordeur” in de voorgevel geen borstwering toe, maar zet de roeden en het glas door tot op de dorpel.

Noordweg 507 Middelburg

  • Voor: het plaatsen van een aanbouw
  • Advies: Niet akkoord

Het Walcherse Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit beoordeelt aanvragen op basis van de “Nota Ruimtelijke Kwaliteit gemeente Middelburg 2016”. Daarbij dient bij de beoordeling op dit bouwperceel met de volgende criteria rekening te worden gehouden: de vaste criteria en gebied 3 de Uitbreidingswijken.

Het plan voor het plaatsen van een aanbouw aan deze woning voldoet niet aan de in de nota opgenomen criteria:

  • de aanbouw over twee lagen past wat betreft detaillering, gevelgeleding en materiaalgebruik niet bij de architectuur van de woning;
  • het huidige bebouwingsbeeld wordt niet intact gelaten of verbeterd;
  • er is geen of te weinig onderscheid tussen het hoofdgebouw, de woning, en de aanbouw. De aanbouw is te hoog en oogt daardoor te massaal;
  • de aanbouw sluit op het verkeerde punt, te hoog, aan op de bestaande mansardekap;
  • er worden geen natuurlijke materialen toegepast, maar kunststof potdekseldelen.

Het adviesteam ziet geen aanleiding van de in de nota opgenomen criteria af te wijken. het voorstel is niet akkoord.

Geadviseerd wordt de hoogte van de aanbouw te beperken tot maximaal 4 meter en natuurlijke materialen toe te passen in bij de woning en de omgeving passende kleuren (geen zwarte gevels).

Oosterscheldestraat 7 Middelburg

  • Voor: het plaatsen van een dakkapel op het voordakvlak van de woning
  • Ontwerper: M Kavsitli
  • Advies: Akkoord mits

Het Walcherse Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit beoordeelt aanvragen op basis van de “Nota Ruimtelijke Kwaliteit gemeente Middelburg 2016”. Daarbij dient bij de beoordeling op dit bouwperceel met de volgende criteria rekening te worden gehouden: de vaste criteria en gebied 3 de Uitbreidingswijken.

Het plan voor het plaatsen van een dakkapel op het voordakvlak van deze woning is akkoord mits de zijwanden in een donkere kleur, of in zink, worden uitgevoerd.

Oranjeplaat 50 Arnemuiden

  • Voor: het aanpassen van de woning
  • Advies: Aangehouden

Het Adviesteam geeft aan dat de vorige adviezen waren bedoeld om aan te geven dat er door de aanbouwen te weinig onderscheid is tussen het hoofdgebouw, de woning, en de aan te bouwen garage/carport en berging.

Doordat alle aanbouwen tevens voor de voorgevel uitsteken, wordt de nieuwe, samengestelde, voorgevel te dominant in het straatbeeld. Dat is bij de aangehaalde voorbeelden niet of minder het geval omdat daar de bergingen/garages/carports veelal los van de woning in de voortuin staan, waardoor ook langs de woningen zicht op het achterliggende gebied mogelijk blijft.

Geadviseerd wordt om de architectuur van alle toevoegingen (beter) op elkaar af te stemmen zodat een meer overtuigend beeld ontstaat. Of één hoofdvolume, de woning, en twee duidelijk ondergeschikte volumes los van de woning toe te passen. Tevens wordt opgemerkt dat het toepassen van een relatief grote hoeveelheid trespa de uitstraling van het geheel niet ten goede komt.

Oude Koudekerkseweg 81 Middelburg

  • Voor: het bouwen van een nieuwe berging
  • Ontwerper: Bouwwinkel Zeeland Adviseurs en Architecten
  • Advies: Akkoord mits

Het Walcherse Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit beoordeelt aanvragen op basis van de “Nota Ruimtelijke Kwaliteit gemeente Middelburg 2016”. Daarbij dient bij de beoordeling op dit bouwperceel met de volgende criteria rekening te worden gehouden: de vaste criteria en gebied 1 Middelburgs profiel.

Het voorstel voor het bouwen van een nieuwe berging op dit perceel is akkoord mits de gevels worden uitgevoerd in houten potdekseldelen en houten kozijnen worden toegepast.

Tevens monsters van de toe te passen materialen (gevel, dak) ter goedkeuring voorleggen.

Paus Johannes XXIII Laan 23 Middelburg

  • Voor: het uitbreiden van de woning
  • Ontwerper: Vormverbeeld
  • Advies: Niet akkoord

Het Walcherse Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit beoordeelt aanvragen op basis van de “Nota Ruimtelijke Kwaliteit gemeente Middelburg 2016”. Daarbij dient bij de beoordeling op dit bouwperceel met de volgende criteria rekening te worden gehouden: de vaste criteria en gebied 3 de Uitbreidingswijken.

Het plan voor het uitbreiden van deze vrijstaande woning past niet bij de architectuur van het hoofdvolume en eerdere toevoegingen en sluit niet goed aan op de bestaande goot.

Het voorstel is om die reden niet akkoord.

Geadviseerd wordt de aanbouw meer “los” van de woning te houden en meer paviljoenachtig vorm te geven. De aanbouw uitvoeren met een kap, zoals aan de andere zijde van de woning (en zoals bij enkele buurpanden) behoort ook tot de mogelijkheden. Tevens de gevels van de aanbouw uitvoeren in dezelfde baksteen als van het hoofdvolume.

Rittenburg ‘s Heeren Loo Middelburg

  • Voor: het nieuw bouwen van een locatie voor ’s-Heeren Loo
  • Aanvrager: I.A.A. Architecten B.V.
  • Advies: Akkoord

Wat het Adviesteam betreft is het aangepaste plan voor de inrichting van het binnenterrein, toegezonden op 25 juni, akkoord.

Het Adviesteam merkt daarnaast op dat niet helemaal begrepen wordt waarom de twee losse bergingen ook niet tegen elkaar kunnen worden geplaatst, dat zou meer verharding ertussen schelen. Indien mogelijk ook die twee tegen elkaar plaatsen heeft de voorkeur van het Adviesteam.

Vogelstraat Middelburg

  • Voor: het bouwen van een woning met garage
  • Advies: Aangehouden

Het Walcherse Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit beoordeelt aanvragen op basis van de “Nota Ruimtelijke Kwaliteit gemeente Middelburg 2016”. Daarbij dient bij de beoordeling op dit bouwperceel met de volgende criteria rekening te worden gehouden: de vaste criteria en gebied 1 Middelburgs profiel.

Het Adviesteam geeft aan dat dit plan zonder een stedenbouwkundige toets en zonder een duidelijk beeld van het te bouwen volume in deze straat lastig is te beoordelen.

Verzocht wordt het stedenbouwkundig advies bij te voegen en een compilatie te maken van het te bouwen volume in de straat. Het advies over dit plan wordt tot die tijd uitgesteld, waarbij wordt opgemerkt dat:

  • er één kleur metselwerk zou moeten worden toegepast;
  • de dakkapel op het voordakvlak te groot, te breed is. voorgesteld wordt deze op het achterdakvlak aan te brengen;
  • er details worden getoond van de goot, enz.

Deel II: Adviezen monumenten/beschermd stadsgezicht/beeldkwaliteit

Aanwezig:

  • ir. L. Brink, voorzitter
  • ir. A.G.M. Goemans, lid
  • M.L.J. Bimmel, bouwhistoricus, lid
  • drs. P.W. Sijnke, historicus, vervangend lid
  • ing. P. Meulmeester, secretaris

Dam 6 Middelburg

  • Voor: het opdelen van het pand in appartementen
  • Ontwerper: Advies- en Tekenburo Bouwkunde R. Willems
  • Advies: Akkoord mits

De heer Sinke komt in zijn vervolgonderzoek van 19 juni jl. (in aanvulling op zijn onderzoek en advies van 7 mei 2020) onder andere tot onderstaande bevindingen:

  • het metselwerk ter plaatse van de in plan B beoogde doorbraak in de oorspronkelijke achtergevel van het voorhuis bevat geen bijzondere historische waarden in de vorm van bijvoorbeeld een boogfries of gedecoreerd metselwerk. Een deel van de achtergevel is opgehoogd en de oorspronkelijke borstwering bestaat uit “moppen” metselwerk;
  • het balkvlak van de tweede verdieping van het voorhuis, ter plaatse van de beoogde trap in plan A, lijkt over drie kinderbintvlakken (ongeveer 88 cm.) vanaf de oorspronkelijke achtergevel te zijn verstoort. Dat zou kunnen duiden op een oude dichtgelegde vloersparing;
  • ter ondersteuning van deze kinderbinten is een extra ondersteuningsribbe aangebracht;
  • de drie te verwijderen kinderbinten zijn relatief eenvoudig te verwijderen en kunnen worden opgeslagen om eventueel te worden teruggeplaatst;
  • door de draairichting van de beoogde trap in het voorhuis (plan A) te wijzigen, kan de aan te brengen vloersparing voor de trap in het voorhuis beperkt blijven tot drie kinderbintvlakken. Daardoor blijft de historisch waardevolle samengestelde zolderbalklaag verder intact.

Het Adviesteam is van mening dat gezien de bevindingen uit het nadere onderzoek van 19 juni jl. voldoende tegemoet is gekomen aan het belangrijkste bezwaar tegen planvariant A, namelijk een te grote aantasting van de historisch zeer waardevolle samengestelde zolderbalklaag in het voorhuis.

Doordat voor het maken van de benodigde trapsparing maximaal drie kinderbinten worden verwijderd, mede door de voorgestelde wijziging in de draairichting van de aan te brengen trap, blijft de ingreep beperkt en wordt de samengestelde balklaag niet (verder) verstoort. Tevens wordt het historische metselwerk van de voormalige “achtergevel” van het voorhuis, daterend uit de eerste bouwfase van dit pand, niet aangetast. Mogelijke precedentwerking die van dit plan zou kunnen uitgaan wordt mede door de hiervoor genoemde argumenten voorkomen.

Het Adviesteam gaat gezien vorenstaande akkoord met planvariant A mits:

  • de aan te brengen trapsparing in de samengestelde balklaag van de tweede verdieping beperkt blijft tot de aangegeven drie kinderbalkvlakken;
  • daartoe de draairichting van de te plaatsen trap wordt omgedraaid, ten opzichte van de huidige in plan A aangegeven draairichting.

Het Groene Woud 1 Middelburg

  • Voor: het uitbreiden van de HZ (Joint Research Center)
  • Architect: RDH Architecten Stedenbouwkundigen B.V.
  • Advies: Akkoord mits

Het verder uitgewerkte plan is akkoord mits de transparante banden op de assen B en H ook op de hoeken, en de hoek om, worden doorgezet (zie ook het vorige advies).

Hoogstraat 7 Middelburg

  • Voor: het verbouwen en uitbreiden van de achteraanbouw
  • Ontwerper: T.W.J. Elenbaas
  • Advies: Aangehouden

Het plan voor het over twee lagen uitbreiden van de bestaande aanbouw wordt door de ontwerper, de heer T. Elenbaas, toegelicht.

Het Adviesteam heeft de volgende opmerkingen op het plan:

  • de nieuwe achtergevel(s) van de aanbouw(en) mogen meer gesloten worden uitgevoerd. De voorgevels van de twee te onderscheiden volumes, een met twee lagen en een met een laag, zijn nu volledig transparant en dat levert een onevenwichtig gevelbeeld op. Geadviseerd wordt twee te onderscheiden volumes te maken, waarbij het lage volume meer gesloten zou moeten zijn;
  • onderzoek de bouwhistorische waarde en de mogelijkheden tot behoud van de bestaande topgevel van de aanbouw;
  • wellicht dat van het volume over twee lagen het dak in glas kan worden uitgevoerd.

Verzocht wordt het plan verder uit te werken en opnieuw voor te leggen.

Karelsgang 8 Middelburg

  • Voor: het verbouwen van de garage tot B&B
  • Aanvrager: Hans Kasse Bouwkundig Ontwerp- en Adviesburo
  • Advies: Akkoord mits

Het Walcherse Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit beoordeelt aanvragen op basis van de “Nota Ruimtelijke Kwaliteit gemeente Middelburg 2016”. Daarbij dient bij de beoordeling op dit bouwperceel met de volgende criteria rekening te worden gehouden: de vaste criteria en gebied 3 Uitbreidingswijken.

Het plan voor het realiseren van een B&B in de garage bij deze woning is akkoord mits in de pui een driedeling wordt toegepast (drie deuren). Of twee deuren zonder borstwering en een raam zonder borstwering ertussen.

Lange Noordstraat 41 Middelburg

  • Voor: het uitbreiden van het appartement op de eerste verdieping links achter
  • Ontwerper: Bouwwinkel Zeeland Adviseurs en Architecten
  • Advies: Aangehouden/Akkoord

Het aangepaste plan voor het uitbreiden van het appartement op de eerste verdieping is in principe akkoord.

De behandelend ambtenaar wordt verzocht alsnog aan te geven wat de verschillen zijn ten opzichte van het eerder ingediende/behandelde plan. Tevens aangeven of een bezoek ter plaatse gewenst/noodzakelijk is.

Het pand is op donderdag 16 juli door de monumentendeskundigen bezocht. Tijdens dat bezoek is waargenomen dat de voorgesteld verhoging, het verwijderen van enkele delen van een dak en delen van een bovendakse opbouw geen wezenlijke aantasting vormen van de monumentale waarden van het pand. Daarmee kan het Adviesteam instemmen met het voorgelegde plan.

Nieuwstraat Middelburg

  • Voor: het herinrichten van een drietal plekken/vakken
  • Aanvrager: Gemeente Middelburg Leefomgeving
  • Advies: Niet akkoord

Het Walcherse Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit beoordeelt aanvragen op basis van de “Nota Ruimtelijke Kwaliteit gemeente Middelburg 2016”. Daarbij dient bij de beoordeling op dit bouwperceel met de volgende criteria rekening te worden gehouden: de vaste criteria en gebied 1 Middelburgs profiel.

Het voorstel voor het herinrichten van een drietal plekken/vlakken in deze straat is niet akkoord. Het Adviesteam is van mening dat deze straat zich niet leent voor het planten van bomen, aanbrengen van plantvlakken, zeker niet in het relatief smalle deel uitkomend op de Korte Delft.

Geadviseerd wordt het huidige fraaie profiel te behouden. Tevens wordt geadviseerd onderzoek te doen naar, en een visie op te stellen voor, welke delen van de openbare ruimte in het beschermde stadsgezicht zich mogelijk wel lenen voor het aanbrengen van (extra) openbaar groen/groen in de openbare ruimte.

Segeersstraat 16 Middelburg

  • Voor: het verwijderen van de schoorsteen en het plaatsen van zonnepanelen
  • Advies: Akkoord

Het Adviesteam gaat, gezien de nadere motivatie dat het pand geen monument is en het dakvlak niet of nauwelijks zichtbaar is vanaf de openbare ruimte, bij wijze van uitzondering alsnog akkoord met het verwijderen van de schoorsteen in het dakvlak.

Sint Janstraat 9 A Middelburg

  • Voor: het plaatsen van een markies en een terras met drie vaten tafels
  • Advies: Niet akkoord

Het Walcherse Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit beoordeelt aanvragen op basis van de “Nota Ruimtelijke Kwaliteit gemeente Middelburg 2016”. Daarbij dient bij de beoordeling op dit bouwperceel met de volgende criteria rekening te worden gehouden: de vaste criteria, gebied 1 Middelburgs profiel en het terrassenbeleid.

Het voorstel voor het plaatsen van drie “vatentafels” en het aanbrengen van een markies aan de gevel van dit pand voldoet niet aan de in de nota opgenomen criteria en doet afbreuk aan de karakteristiek van het beschermde stadsgezicht en aan de ruimtelijke kwaliteit van deze straat.

Gezien bovenstaande ziet het Adviesteam geen aanleiding van de nota af te wijken. het voorstel is niet akkoord.

Geadviseerd wordt de reclame op de markies achterwege te laten (mag wel op de volant) en terrasmeubilair te plaatsen conform de in de nota opgenomen criteria.

Vlasmarkt 13 Middelburg

  • Voor: het intern verbouwen tot appartementen
  • Advies: Aangehouden

Het plan voor het intern verbouwen van dit rijksmonument tot appartementen is zonder een bezoek ter plaatse door de monumentendeskundigen van het Adviesteam niet goed te beoordelen. Verzocht wordt een afspraak te maken voor een bezoek ter plaatse. Het advies wordt tot na het bezoek uitgesteld.

Overige zaken

De overige punten van de vergadering van het Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit.

Hoge Stelle 41 Nieuw- en Sint Joosland

  • Voor: het bouwen van een woning
  • Advies: Akkoord mits

De door de aanvrager aangeleverde foto’s bevestigen (voor een deel) het advies van 7 mei. Het plan is akkoord mits de plint tot aan de onderdorpel van de ramen wordt doorgetrokken (of de ramen hoger in de gevel worden geplaatst).

Achter de Houttuinen

  • Voor: het verbouwen van een kantoorpand tot hotel
  • Advies: Niet akkoord

De zonder vergunning aangebrachte reclame op de zijgevel en het schilderen van de plint in de kleur ON.00.15 zijn niet akkoord. Schoon metselwerk in beginsel niet schilderen. De reclame voldoet niet aan de in de nota opgenomen richtlijnen (Bijlage 7), is te groot.

Het Adviesteam ziet geen aanleiding van de in de nota opgenomen criteria af te wijken.

Het voorstel voor het aan het zicht onttrekken van de installaties op het dak van het hotel is akkoord mits:

  • de kegelvormige afvoer van de afzuiginstallatie wordt verwijderd en de afvoer liggend aangebracht op het niveau van de aanwezige liggende buis;
  • de uitmonding van de liggende buis zover mogelijk (ca 1. meter) naar links wordt verplaatst, zodat deze niet voorbij de liftopbouw steekt;
  • de liggende buis in de kleur van het zink wordt geschilderd;
  • de satelliet antenne zo ver mogelijk  naar achteren wordt geplaatst.