Uitvoeringsplan grasbeheer

In het groenbeleidsplan 2016-2026 (vastgesteld in de raad van 30 januari 2017) en het uitvoeringsplan (vastgesteld door het college op 30 mei 2017) zijn kaders en activiteiten benoemt die relatie hebben met het maaibeheer. Met vaststelling van het maaibeleid wordt beoogd het plan status te geven en het maaibeheer op een transparante wijze uit te voeren.

Algemeen uitgangspunt in het beheer van grassen en kruidachtige begroeiing is dat er gestreefd wordt naar een optimale biodiversiteit en groenbeleving. Verkeersveiligheid en functionaliteit zijn factoren die hierbij plaatselijk prevaleren. Op de kaart is te zien op welke manier wordt gemaaid.

Gazon

Gazon is een grasveld dat kort wordt gemaaid, meestal gelegen in de directe nabijheid van bebouwing. Functie en netheidsbeeld vraagt om deze vorm van intensief maaibeheer. Per seizoen wordt er ca 26 maal gemaaid, globaal van april tot oktober bijna wekelijks. Voorbeelden zijn de speelplekken, trapveldjes en situaties waar vanuit verkeersveiligheid het gras kort gehouden moet worden. Areaal te onderhouden door Orionis: 34 procent van het areaal gras.

Mulchmaaien

Mulchmaaien wordt minder uitgevoerd vaak maar heeft nog steeds een intensief karakter; circa 13 maal per jaar dus globaal om de week in de periode april tot oktober. Een mulchmaaier versnippert het gras tot hele kleine stukjes en blaast de grassnippers weer tussen het gras waar ze goed werk doen als een soort van gazonmest. Areaal te onderhouden door Orionis: 4 procent van het areaal gras.

Begrazing bermen

Het begrazen houdt in dat drie maal per jaar, plaatselijk voor een periode van circa vijf dagen, de grasbermdelen wordt begraasd door groepen van circa 100 schapen. Op meerdere plaatsen in de gemeente Middelburg wordt op dergelijke wijze gras beheerd. De begrazing vindt plaats binnen verplaatsbare afrasteringen. Deze in de praktijk goed functionerende nylon-afrastering is voorzien van enkele horizontale schrikdraden met puls-stroom. Deze afrastering is ongevaarlijk voor mens en dier en wordt één meter vanuit het looppad geplaatst. Aan de afrastering hangen bordjes met uitleg en het telefoonnummer voor bij eventuele calamiteiten.

De reacties vanuit de aanwonenden zijn positief. Het zorgt voor het verlevendigen van het straatbeeld en het bevorderen van de sociale cohesie (mensen staan erbij stil en praten erover). Bovendien organiseert de eigenaar van de schaapskudde educatieve activiteiten. De eigenaar van de schaapskudde, is een professioneel bedrijf dat gespecialiseerd is in schapenbegrazing. Om de kwaliteit van de ecologische begrazing te waarborgen is deze partij aangesloten bij een collectief van samenwerkende begrazingsbedrijven. Deze vorm van beheren met een schaapskudde is enerzijds gekozen vanuit praktische overweging; er zijn op het moeilijk bereikbare talud geen machines meer nodig en geparkeerde auto’s vormen geen belemmering. Ander argument om te begrazen in het openbaar groen is de hoge mate van duurzaamheid. Begrazing is ecologisch en milieuvriendelijk. Vergrassing wordt tegengegaan en meer plantensoorten kunnen zich ontwikkelen. Het inzetten van schapen voor beheren van ruw gras is een beheervorm die biodiversiteit bevordert.

Begrazing van bermen is geformuleerde als hoofdpunt in het Groenbeleidsplan 2016-2026 Gemeente Middelburg zoals vastgesteld in de raad van 30 januari 2017. Uitgangspunt is daar waar mogelijk bermen te laten begrazen door schapen. Areaal: ongeveer 24 procent van het areaal gras in Middelburg in beheer met door begrazing met schapen.

Klepelen wegranden en ruwe bermen

Wegranden en zichthoeken worden vier tot zes maal per jaar geklepeld vanuit verkeersveiligheid. Bij klepelen wordt het gras stukgeslagen. Het gras blijft bij klepelmaaien liggen. Hierdoor wordt het gras compost en gaan voedingsstoffen weer de grond in. Het gevolg is dat er eenzijdige begroeiing blijft van gras en (boter)bloemen.

Een aantal bermen worden één maal per jaar geklepeld waarbij het maaisel direct wordt opgezogen. Wél verschraalt de grond door het gras niet te laten liggen. Deze stroken zijn vaak te smal om door schapen te laten begrazen. Areaal: ongeveer 23 procent van het areaal is gras in Middelburg (dat dus niet door schapen begraast kan worden). In de bermen binnenstad wordt voor de netheid twee maal gemaaid.

Bloemrijk grasland (als onderdeel van ruwe bermen)

Eind 2018 is besloten deel te nemen aan de Zeeuwse bijenstrategie. Eén van de verplichtingen is actief bij te dragen om de leefomstandigheden van bijen te verbeteren door te kiezen voor een natuurvriendelijk groenbeheer. Drachtplanten zijn voor bijen erg belangrijk voor de nectar- en stuifmeelvoorziening. Echter is het zeer moeilijk om op een zeer voedselrijke grond een duurzame soortenrijke begroeiing in het leven te roepen. De in de bodem aanwezige onkruidzaden zullen zich dikwijls snel en explosief ontwikkelen, zodat de gewenste soorten, die meestal (veel) later tot ontwikkeling komen, in de kwetsbare beginfase aan te sterke concurrentie zijn blootgesteld. Ook over langere duur gezien, stelt een voedselrijke bodem beperkingen: sterke grassen en dergelijke zullen gauw de overhand krijgen. Het slagen is afhankelijk van allerlei sterk verschuivende plaatselijke factoren; samenstelling, mate van variatie van voedingszouten in de bodem, zanderigheid van de grond, vochtigheidsgehalte en gemiddelde temperatuur ter plaatse kunnen een doorslaggevende invloed op het resultaat uitoefenen. Algemene richtlijnen of garanties zijn hierbij moeilijk te geven. Experimenteel worden bloemenmengsels voor voedselrijke- en kleigronden toegepast.

Het beheer bestaat uit één of twee keer per jaar maaien en afvoeren.

Slootoevers (niet op tekening)

Tussen het te maaien areaal en de watergangen is sprake van slootoevers. Slootoevers worden voor de doorstroming van het water doorgaans eens per jaar gemaaid (korven) waarbij het maaisel wordt afgevoerd. Natuurvriendelijke oevers worden gemiddeld één maal in de zeven jaar gemaaid. Het beheer van waterlopen en –oevers wordt bepaald en uitgevoerd in nauwe samenwerking met Waterschap Scheldestromen.

Sportvelden

De gemeente beheert op dit moment 21 natuurgras sportvelden (en 2 trainingshoeken).