Wateroverlast: wat doet de gemeente?

Hevige buien komen steeds vaker voor. Wat kan Middelburg doen om er voor te zorgen dat de overlast zo veel mogelijk beperkt blijft?

“Water op straat? Wen er maar aan!” Zo luidde de kop van het artikel in de PZC van 2 september 2015 naar aanleiding van de hoosbui van een paar dagen er voor. Op sommige plaatsen viel zo extreem veel regen in korte tijd dat de openbare riolering het niet aan kon.

Ook Middelburg kreeg het flink te verduren. In de avond en de nacht van 30 en 31 augustus 2015 viel in korte tijd ongeveer 90 millimeter regen. Dat zijn negen emmers water per vierkante meter. Een aantal riolen in Middelburg kon deze extreem grote hoeveelheid regen niet verwerken. Sommige straten stonden een poos blank en tientallen woningen liepen waterschade op.

Dat de openbare riolering het even niet aan kan en de straten blank staan, is hooguit hinderlijk maar niet erg. Wel erg is het als woningen, winkels of bedrijven door de regen waterschade oplopen.

Had de gemeente deze waterschade kunnen voorkomen? Gaat de gemeente er voor zorgen dat er in de toekomst nooit meer waterschade optreedt?

Twee belangrijke vragen. Het antwoord op beide vragen is: Nee.

Graag leggen wij uit waarom de gemeente deze waterschade niet kon voorkomen en welke maatregelen de gemeente gaat nemen om waterschade in de toekomst zo veel mogelijk te beperken. Om te beginnen moeten we dan iets uitleggen over de klimaatverandering.

De riolering en de klimaatverandering

Hogere temperaturen, een sneller stijgende zeespiegel, nattere winters, heftigere buien en kans op drogere zomers. Dit is volgens het KNMI wat Nederland te wachten staat.

Wat neerslag betreft, moet Nederland er rekening mee houden dat hevige buien gaan toenemen in aantal, in intensiteit, in neerslaghoeveelheid en mogelijk ook in grootte van het getroffen gebied.

De openbare riolering in Nederland is niet berekend op deze hevigere buien. Als we niets doen, betekent dit dat er in de bebouwde omgeving steeds vaker water op straat zal staan en steeds vaker schade aan gebouwen zal optreden. Ook de openbare riolering van Middelburg is niet berekend op deze hevige buien. Daarom kon Middelburg de waterschade niet voorkomen die ontstond door de extreme neerslag die in de avond en nacht van 30 op 31 augustus 2015.

Als wij hier in Nederland en dus ook in Middelburg niets aan doen, betekent dit dat er in de bebouwde omgeving steeds vaker water op straat zal staan en er ook steeds vaker schade aan gebouwen zal optreden.


Regenoverlast op het Abdijplein. Foto: Frans Nieuwenhuyzen

Wat gaat Middelburg doen om waterschade in de toekomst te voorkomen?

Wat Middelburg moet doen, is zich (net als de rest van Nederland), aanpassen aan de klimaatverandering.

Middelburg gaat dit doen door de openbare ruimte aan te passen.

Hoe gaat de gemeente dit doen? Door wegen, plantsoenen, speelterreinen, et cetera zo in te richten dat ze water af kunnen voeren en/of water tijdelijk op kunnen vangen.

Maar eerst gaat de gemeente een onderzoek uitvoeren. De uitkomst van dit onderzoek geeft een beeld van de omvang van de problematiek op het gebied van wateroverlast (in de bebouwde omgeving) en een oplossingenpakket met een ruwe schatting van de kosten. Eind 2016 is dit onderzoek gereed.

Alle gemeenten in Zeeland voeren dit onderzoek tegelijkertijd uit. Zo ontstaat er een oplossingenpakket en een kostenoverzicht voor alle gemeenten. Dit alles gebeurt onder de paraplu van de Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland (SAZ+). Via de SAZ+ hebben alle dertien Zeeuwse gemeenten, het waterschap Scheldestromen en Evides waterbedrijf hun krachten gebundeld om nog doelmatiger samen te werken in de afvalwaterketen van Zeeland. In 2017 zal iedere gemeente haar eigen oplossingenpakket vaststellen. De daadwerkelijke aanpassing van de openbare ruimte zal vanaf 2018 stap voor stap plaatsvinden, te beginnen op de locaties waar het risico op waterschade het grootst is.

Onder de paraplu van de Samenwerking (Afval)waterketen Zeeland (SAZ+)* voeren alle gemeenten in Zeeland dit onderzoek tegelijkertijd uit. Zo ontstaat er een oplossingenpakket en een kostenoverzicht voor alle gemeenten in Zeeland. In 2017 zal iedere gemeente haar eigen oplossingenpakket vaststellen. De daadwerkelijke aanpassing van de openbare ruimte zal vanaf 2018 stap voor stap plaatsvinden, te beginnen op de locaties waar het risico op waterschade het grootst is.

*Via de SAZ+ hebben alle dertien Zeeuwse gemeenten, het waterschap Scheldestromen en Evides waterbedrijf hun krachten gebundeld om nog doelmatiger samen te werken in de afvalwaterketen van Zeeland.

Wanneer heeft Middelburg zich aangepast aan het klimaat en wat kost deze aanpassing? Dit is nu nog niet te zeggen, omdat het afhangt van de uitkomsten van het hiervoor genoemde onderzoek. De omvang van het oplossingenpakket, de complexiteit en de kosten om het uit te voeren, zullen hierbij in ieder geval een belangrijke rol spelen. Zo veel als mogelijk zal de aanpassing van de openbare ruimte betaald worden uit reguliere budgetten.

Kan de gemeente garanderen dat er dan nooit meer waterschade optreedt? Nee, dit kunnen wij nooit garanderen. Het risico dat er een bui valt die te groot is om te verwerken en waardoor er toch waterschade optreedt, blijft aanwezig. Door de aanpassing van de openbare ruimte wordt dit risico echter wel veel kleiner dan nu.

Tot slot: wat Middelburg niet gaat doen, is de openbare riolering groter maken. De openbare riolering kan nooit zo groot gemaakt kunnen worden om álle buien te verwerken. Dat zou voor Nederland een investering van tientallen miljarden euro’s betekenen (en voor Middelburg naar schatting honderd miljoen euro). Ook is het praktisch gezien niet mogelijk om de openbare riolering groot genoeg te maken om de heftigste buien te verwerken. Dit vergt enorme rioolbuizen en de ruimte in de meeste straten is hier eenvoudigweg te klein voor. Net als de rest van Nederland gaat de gemeente Middelburg de openbare riolering daarom niet vergroten.

Meer lezen